Foto: Lionel Vadam/L'Est Republicain/MAXPPP
Në një ceremoni të zhvilluar në Asamblenë Kombëtare franceze në vitin 2016, ku merrnin pjesë fitues të çmimeve Nobel, ish-ministra, deputetë dhe akademikë të njohur, vëmendja u përqendrua te një profesor letërsie pak i njohur.
Florent Montaclair, në atë kohë 46 vjeç, po merrte Medaljen e Artë të Filologjisë, një çmim që iu prezantua si një nga vlerësimet më të larta ndërkombëtare në fushën e studimit të gjuhësisë, i ngjashëm me një çmim Nobel. Ai u shpall si fituesi i parë francez i këtij çmimi, i cili, sipas organizatorëve, ishte dhënë më parë edhe për figura si Umberto Eco.
Ceremonia ishte e organizuar në mënyrë të përkryer dhe dukej si një arritje e madhe akademike. Por sipas hetuesve, çmimi në fjalë nuk ekzistonte fare dhe ishte pjesë e një mashtrimi.
Edhe pse ceremonia ishte reale, nuk ekzistonte asnjë “Shoqëri Ndërkombëtare e Filologjisë”. Universiteti amerikan me të cilin supozohej se lidhej ky çmim rezultoi të ekzistonte vetëm online, ndërsa adresa e tij çonte te një dyqan bizhuterish në Lewes, Angli. Vetë medalja, sipas hetimeve, ishte blerë nga Montaclair në një argjendari në Paris për rreth 250 euro dhe më pas ishte përdorur për t’ia dhënë vetes.
Sot, profesori është nën hetim për falsifikim, përdorim dokumentesh të falsifikuara dhe mashtrim, akuza që ai i mohon.
Prokurori Paul-Édouard Lallois e ka cilësuar çështjen si një “rrjet gënjeshtrash”, duke shtuar se “të gjitha rrugët të çojnë te zoti Montaclair”. Sipas tij, bëhet fjalë për një “mashtrim gjigant” që mund të kthehej lehtësisht në subjekt filmi.
Hetimi përqendrohet tani te fakti nëse Montaclair e ka përdorur këtë medalje dhe një doktoraturë të supozuar nga i njëjti universitet për të siguruar promovim dhe rritje page në universitetin ku punonte.
Deri në vitin 2015, Montaclair konsiderohej një pedagog i zakonshëm, i cili në kohën e lirë shkruante libra fantazi, kryesisht për vampirë. Por pas ceremonisë, ai vendosi që çmimi të vazhdonte të jepej dhe madje e shpalli fitues Noam Chomsky-n, i cili udhëtoi në Paris për ta marrë atë në një ceremoni me rreth 200 pjesëmarrës.
Mashtrimi filloi të zbulohej në vitin 2018, kur gazetarë rumunë hetuan mbi një tjetër fitues dhe zbuluan se institucionet përkatëse ekzistonin vetëm si faqe interneti të krijuara dhe të menaxhuara në Francë.
Sipas prokurorisë, pikërisht ambicia e Montaclair për t’u promovuar çoi në zbulimin e rastit. Ai kishte paraqitur edhe një “doktoraturë shtetërore” nga ky universitet për të mbështetur kërkesën e tij për avancim në karrierë.
Gjatë kontrollit në banesën e tij, Montaclair pranoi se kishte porositur medaljen dhe kishte krijuar ose menaxhuar disa nga faqet përkatëse, por vijon të mohojë çdo shkelje ligjore.
Argumenti i tij kryesor është: sipas tij, medalja nuk mund të konsiderohet falsifikim, pasi nuk ekziston një version “i vërtetë” i saj.
Ndërkohë, nëse shpallet fajtor, rrezikon deri në pesë vite burg.
Në fund, sipas hetuesve, pyetja është e thjeshtë: pse një njeri me një karrierë të qëndrueshme do të rrezikonte gjithçka për një çmim që e krijoi vetë?
Përgjigjja, ndoshta, është po aq e thjeshtë: dëshira për famë dhe vlerësim.
