Një panoramë gjithnjë e më shqetësuese po shfaqet në Evropë, teksa rastet e dhunës seksuale dhe përdhunimit vazhdojnë të rriten, në një moment kur institucionet po përpiqen të forcojnë kuadrin ligjor dhe mbrojtjen për viktimat.

Sipas të dhënave më të fundit nga Eurostat, gjatë vitit 2024 janë regjistruar mbi 256 mijë vepra penale të dhunës seksuale në Bashkimin Evropian, ku rreth 38% e tyre lidhen me raste përdhunimi. Krahasuar me një vit më parë, kjo përfaqëson një rritje prej 5% për dhunën seksuale dhe 7% për përdhunimet e raportuara.

Megjithatë, ekspertët bëjnë një dallim të rëndësishëm, duke theksuar se rritja e shifrave nuk nënkupton domosdoshmërisht më shumë krime, por mund të reflektojë një ndërgjegjësim më të madh dhe një gatishmëri më të lartë për raportim nga viktimat. Në këtë drejtim, ndikim kanë pasur edhe fushatat sensibilizuese dhe roli i mediave sociale në thyerjen e heshtjes.

Në nivel institucional, Parlamenti Europian ka votuar në favor të një përkufizimi të përbashkët të përdhunimit të bazuar në pëlqim, i njohur si parimi “vetëm ‘po’ do të thotë po”. Ky standard synon të vendosë në qendër konceptin e pëlqimit, duke marrë parasysh edhe situata të tilla si frikësimi, abuzimi me pushtetin apo cenueshmëria e viktimës.

Megjithatë, rruga drejt një përkufizimi të unifikuar ligjor në të gjithë BE-në mbetet e vështirë. Edhe pse në vitin 2024 u miratuan për herë të parë standarde të përbashkëta për luftën kundër dhunës ndaj grave, propozimi për një definicion të përbashkët të përdhunimit u tërhoq për shkak të kundërshtimeve nga disa shtete anëtare.

Një rast që tronditi opinionin publik ishte ai i Gisèle Pelicot në Francë, ku dhjetëra burra u shpallën fajtorë për abuzim seksual ndaj saj, ndërsa ajo ishte në gjendje të pavetëdijshme. Ky rast çoi në ndryshime konkrete ligjore në Francë, duke përfshirë për herë të parë pëlqimin si element thelbësor në përkufizimin e përdhunimit.

Shifrat tregojnë gjithashtu një trend afatgjatë në rritje. Gjatë dekadës së fundit, rastet e dhunës seksuale janë rritur me 94%, ndërsa përdhunimet me 150%. Edhe pse një pjesë e kësaj rritjeje lidhet me raportimin më të madh, ekspertët paralajmërojnë se fenomeni mbetet thellësisht shqetësues.

Në fund, mes përpjekjeve për reforma ligjore dhe debatit publik, një gjë mbetet e qartë: lufta kundër dhunës seksuale kërkon jo vetëm ligje më të forta, por edhe ndryshim kulturor, mbështetje reale për viktimat dhe një sistem drejtësie që funksionon në mënyrë efektive dhe të ndjeshme ndaj tyre.